In een warme boek zat ne tweeling. Dicht bi’j mekare, wiegend op ’t ritme van n kloppend hart.
“Zeg,” fluustern den enen, “denk ie dat d’r léven is nao de geboorte?” De aalnderen snuften wat. “Nao de geboorte? Wat mot dat wean dan? Dit is toch alles wat d’r is. Warmte, etten deur den streng, en n kloppende hart. Meer hef ’n mens toch neet neudig?” “Maor luuster dan es good,” zei dn eersten zacht. “Heur ie die stemmen wal es? Zacht en leefdevol. En veul ie ho wi’j soms edragene wordt? Ik geleuf dat wi’j neet allene bunt. Dat d’r Iemand is die ons dreg.” “Onzin,” zei n andern. “Wat wi’j neet kunt zeen, dat is d’r ok neet. Wi’j zit hier, en as dit ophölt, dan is ’t klaor.” Den eersten blef stillekes.
“Misschien,” zei ’e nao ’n tiedje, “is dit hier moar ’n voorbereiding. Misschien goat wi’j straks naor ’n grotere wereld. Dat wi’j dan echt kunt oademen, zeen en lopen. Misschien lut God ons hier greuien, um straks geboren te wodden in ’t echte léven.” “God?” vroeg den anderen wat schamper. “Woar dan?” “In ’t hart dat wi’j heurt kloppen,” zei den eersten. “In de leefde dee wi’j veult. Wi’j zit neet op onszelf. Wi’j wordt edroagen. Net as ’n kind in de boek van zien moder. Misschien is dizze tied moar ’n kleine buuk, en is de dood straks gin einde, maor ’n geboorte in God zien grote wereld.”
’t Werd krapper en krapper in de boek. De wanden drukten an. Alles bewoog. “Ik bun bange,” zei de andere. “Dat snap ik,” zei de eerste. “Maor misschien is angst moar ’t teken dat wi’j op ’t punt stoat geboren te wodden. Misschien wacht d’r licht. Misschien wacht d’r Iemand den zeg: ‘Welkom, mien kind.’”
En toen inens kwam d’r druk. En licht. ruumte en oadem. Wat den enen dacht dat ut ende was blek ’t begin.En misschien is ’t met ons net zo: wat wi’j dood neumt, is veur God ne geboorte.
Bij haar afscheid als dominee van de Protestantse Gemeente Bredevoort ontving Ada Endeveld een boom. Het is een appelboom van het ras dominee Douwes en Ada plantte hem zelf in het Voedselbos Bredevoort, ter herinnering aan haar predikantschap.
In Bredevoort is de situatie in de wereld aanleiding voor de plaatselijke Joriskerk om een viering te houden die in het teken van de vrede staat. Het thema is “leef in vrede met elkaar”
De dienst vindt plaats op zondag 1 februari aanstaande om 10.00 uur in de Joriskerk. De viering wordt georganiseerd door de katholieke en protestantse gemeenschap en is bedoelt voor alle inwoners en anderen die interesse hebben. Twee Bredevoorders leiden de dienst, Coby Navis en Jos Wessels.
Er worden beelden en liederen vertoond van christenen van over de hele wereld.
Met deze viering willen samen in Bredevoort iets te laten zien van onze roeping om vrede te brengen.
De kerkenraad is verheugd te kunnen meedelen dat de beroepingscommissie om een nieuwe predikant te zoeken aan het werk is gegaan. Deze commissie is in de kerkenraadsver-gadering van 15 december 2025 geïnstalleerd.
De leden zijn: Anne van Voorst (als consulent predikant) Joke Bremmer, Annuska Klein Nibbelink, Jos te Linde, Maaike Prange, Jolanda Meerdink (als afgevaardigde van de katholieke gemeenschap), Anita Hoornenborg, en namens de kerkenraad Jan Wijbrans en Herman te Paske.
Wij zijn heel blij dat deze mensen samen met de kerkenraad op zoek willen gaan naar een. nieuwe predikant voor onze kerk. Wij wensen de beroepingscommissie langs deze weg Gods helpende hand toe bij hun werk en veel succes.
Wat gebeurt er allemaal in de Joriskerk in Bredevoort? Kerstmis is weer voorbij, mooi verhaal maar wat heeft dat voor zin?
Die kerk op de Markt van Bredevoort, heeft die eigenlijk nog wat te betekenen in deze tijd, behalve dat het een prachtig oud gebouw is?
Vrolijke mensen? Ja, zondags zit daar een groep mensen vrolijk te zingen met elkaar bij de muziek van een orgel en te luisteren naar oude verhalen. Wat heb je daar nou aan? Wat doen die mensen door de week, met wat ze zondags gehoord hebben? Zijn deze mensen nog wel van deze tijd en waar zijn ze eigenlijk naar op zoek?
Ja, wat zoeken ze? In die kerk zitten mensen, net als jij en u. Ze zijn net als iedereen op zoek naar een beetje rust en houvast in het leven. Er komt veel op je af door de week, op je werk, aan nieuws uit de wereld, in relaties of door ingrijpende gebeurtenissen, zoals een ziekte, een burn-out of misschien zelfs de dood. Je mist iemand heel erg of je wordt zelf ziek. Iedereen maakt dat mee in zijn omgeving en hoe vind je dan een manier om door te gaan en hoop te houden dat het beter wordt? Een moment van rust kan je misschien op andere gedachten brengen. Vind je dat dan in de kerk?
Iets hogers? Veel mensen denken dat er wel iets meer is tussen hemel en aarde, maar wat precies? Soms merken ze dat bij bepaalde gebeurtenissen, zoals de geboorte van een kind, of het begin van de lente. Soms ook bij ziekte of overlijden van een geliefde, of gewoon bij een wandeling in de natuur, mooie klanken van muziek, of door goede mensen om je heen. Dit kan je aan het denken zetten. Is het toevalig dat mij die dingen overkomen, dat ik iemand tegen kwam die een leuk praatje had, of dat ik ineens bepaalde gedachten kreeg?
In de kerk geloven we in God. Het hogere noemen we in de kerk God en hij is tot dingen in staat, die wij mensen niet voor mogelijk houden. In de bijbel maakt ie zich bekend aan de mensen. Wij geloven dat hij de wereld gemaakt heeft, hoe dan ook. Hiermee zetten wij de wetenschap heus niet aan de kant, maar wij geloven dat hij aan het begin staat van alle leven. Hij wil dat wij mensen goed omgaan met elkaar, zodat we gelukkig zijn.
En Jezus dan? We geloven in de kerk ook in Gods zoon Jezus. Kerstmis was een gezellige tijd, waarin mensen elkaar opzochten en proberdenn ook aan anderen te denken, met allerlei acties zoals het glazen huis.
Wij geloven in de kerk dat God de mensen wilde laten zien, hoe ze met elkaar om moeten gaan. Hoe maak ik hen dat duidelijk? Op een menselijke manier, moet hij gedacht hebben. Daarom liet hij een zoon geboren worden bij doodnormale mensen. Maria was een jonge vrouw en Jozef een bouwvakker. De situatie tijdens de geboorte was niet optimaal, want ze waren op dat moment onderweg. Geen ziekenhuisbed of kraamzorg, maar geboren worden in eenvoudige omstandigheden. Een bijzonder kind, dat zeker, want hij moest namens God, de mensen vertellen, wat een goede manier is om met elkaar te leven.
Leefregels voor je rust Eenvoudigweg weg kun je die manier van leven samenvatten als, dat God aan het begin en aan het eind van je leven staat en dat je in tussentijd om moet zien naar elkaar. Je moet anderen net zo behandelen, zoals je dat zelf ook graag zou zien. Dat brengt geluk, vrede en rust in je leven.
De geest. Dit klinkt tegenwoordig erg spiritueel. Misschien zelfs vaag, niet van deze wereld. Wij geloven in de kerk dat God onder de mensen werkt, doordat ze op elkaar letten, of doordat je je ineens iets beseft, waar je nog niet eerder aan gedacht had. Soms ervaar je dat. Is het toeval dat je ineens een leuk gesprekje had in de buurt, bij de Spar, de Borghman, of SC Bredevoort, waardoor je wat meer moed kreeg om dingen weer op te pakken? Dat had je nou net nodig. Wij geloven in de Joriskerk dat God zo werkt. Hij brengt mensen in contact met elkaar en dan kan er iets moois ontstaan. Zomaar een contact, vriendschap of liefde. Een lichtje waar dat nodig is.
Heilige boontjes? In de kerk horen we hier zondags verhalen over. Het zijn oude verhalen, dat klopt, maar wel met regels, die nog steeds werken. Een bezoek aan de kerk, is een soort oefening/training, zo van hoe moest het ook al weer? Door de week proberen we dat in de praktijk te brengen, door om te kijken naar mensen dichtbij en verderweg van ons. Lukt dat? Nee helaas niet altijd, omdat we mensen zijn zoals iedereen. We willen het wel blijven proberen, maar zijn ook druk met alle daagse dingen. Geen heilige boontjes dus, dat zeker niet, maar gewone mensen. We proberen ervoor te blijven gaan met vallen en opstaan, maar daarvoor hebben we elkaar, jou en u nodig. Er zijn best veel dingen waarover we twijfelen, maar één ding is zeker. Met elkaar kunnen we het doen.
Terwijl het water voor de thee op staat, begint Ada te vertellen hoe zwaar en heftig 2024 voor haar is geweest. Ze voelde zich moe en had moeite met het vinden van woorden. Een apneu-apparaat en medicijnen om de bloeddruk te verlagen hebben geholpen om zich weer beter te voelen. Ze is nog steeds wat onzeker wanneer het om woorden vinden gaat. Inmiddels gaat het steeds beter met haar.
Aanleiding voor het interview is het aanstaande emeritaat van Ada. Op 29 juni zal in een dienst afscheid genomen worden door haar en van haar. Deze dienst zal bij Herman en Paula te Paske plaatsvinden. Ada is heel blij dat het daar kan gebeuren. De plek is heel mooi, met allemaal natuur eromheen. Ada houdt erg van natuur en geniet ervan dieren in hun natuurlijke omgeving te zien. Dit laatste hebben zij en haar man op een reis naar Zuid-Afrika in 2014 ten volle kunnen doen. In de dienst zal Ada zelf een korte afscheidsrede houden. Anneke Wattel zal de preek verzorgen. Aansluitend aan de dienst zullen de gemeenteleden afscheid kunnen nemen van Ada. Hoe lang ben je predikant geweest? ‘Ik ben in 1991 in Oostvoorne begonnen. Dat was een kleine gereformeerde gemeente. Ik ben daar ook enige tijd voorzitter van de classis geweest. Daar heb ik het begin meegemaakt van het SOW-proces. Omdat Oostvoorne een kleine gemeenschap was, werd er al veel gemeenschappelijk gedaan met de hervormde gemeente. Begin 1997 ben ik in Tilburg begonnen. Een gemeente met andere uitdagingen, niet in het minst omdat ik daar predikant was in een overwegend katholieke omgeving. Eind 2009 ben ik ingetreden in de Protestantse Gemeente Bredevoort. Wanneer ik straks met emeritaat ga, heb ik ruim 34 jaar op de kansel gestaan.’ In die tijd zijn er veel veranderingen gekomen binnen de kerk als organisatie en ook als gemeente. Kun je daar iets over vertellen? ‘Toen ik begon in Oostvoorne spraken de mensen in het algemeen meer en makkelijker over hun geloof. Het geloof ervaren was voor velen van hen heel vanzelfsprekend en de kerkgang hoorde erbij. In Tilburg had ik het gevoel dat mensen al wat meer buiten de kerk stonden. Er werd minder over hun persoonlijk geloof gesproken. Toch heb ik daar ook hoopgevende gesprekken gehad, soms ook met leden uit de katholieke kerk. Later, hier in Bredevoort en ook het jaar dat ik in Aalten heb gewerkt, merkte ik dat mensen hier wel naar de kerk gingen maar dat het meer een sociaal gebeuren was geworden. Gesprekken over persoonlijk geloof waren er wel, maar veel minder dan in het begin van mijn predikantschap. Ik heb die gesprekken zelf wel erg gemist. En natuurlijk is het jammer dat er bijna geen kinderen meer in de kerk komen. Tot corona ging het nog. We hadden speciale diensten voor kinderen, we deden het jeugdwerk in samenwerking met de PGA. Helaas is dat alles na corona niet meer opgepakt. Je zou ook kunnen zeggen dat het de tijdgeest is.’ Inspiratie en diepgang Ada Endeveld vertelt verder dat haar moeder en grootmoeder haar voorbeelden waren. Beiden zijn ze actief geweest binnen de kerk. Zij hebben haar op het spoor van de studie theologie gezet. Op school was Ada goed in de bèta-vakken. Het lag dan ook voor de hand dat zij een studie in die richting zou kiezen. Maar zij miste diepgang en vond dat theologie haar die verschafte door de vele facetten van de studie. Je leerde hoe je mensen kon begeleiden, het diaconale werk, maar ook bestudering van de Bijbel, om maar enkele zaken te noemen. Spijt van haar keuze heeft ze nooit gehad. Totdat ze ziek werd heeft ze het werk met plezier gedaan. Ze heeft meerdere cursussen gevolgd die verdieping gaven aan haar werk en haar hebben geholpen door te gaan met haar ambt. Over mijn vraag welk gezang haar favoriet is, moet ze even nadenken. ‘Ik vind vele gezangen mooi. Maar Licht dat ons aanstoot in de morgen van Huub Oosterhuis behoort beslist tot mijn favorieten.’ Voor de Protestantse Gemeente Bredevoort hoopt zij dat ze door kunnen gaan, dat er spoedig een nieuwe predikant gevonden zal worden. Ze vindt het fijn te zien dat er in de diensten tegenwoordig ook leden uit de katholieke gemeenschap aanwezig zijn. ‘Ook bij Samen Eten doen er mensen van buiten de protestantse gemeenschap mee. Dat is mooi. Dat doen we goed in Bredevoort.’
Afscheidsdienst ds. Ada Endeveld
Na een toegewijde ambtsperiode van ruim 15 jaar bij de Protestantse Gemeente Bredevoort gaat onze predikant Ada Endeveld per 1 augustus 2025 met emeritaat. Met dankbaarheid en waardering willen we stilstaan bij haar jarenlange inzet en inspirerende aanwezigheid binnen onze gemeenschap. U bent van harte uitgenodigd voor de afscheidsdienst op zondag 29 juni 2025. De viering vindt bij goed weer plaats in de openlucht, midden in de natuur van de Achterhoek – een plek die Ada zeer na aan het hart ligt. Tijd en locatie: Inloop vanaf 10.00 uur Aanvang dienst: 10.30 uur Adres: Kloosterdijk 1, Aalten
Na de dienst is er gelegenheid om onder het genot van een kopje koffie of thee afscheid te nemen van Ada.
Mocht het weer tegenvallen die dag, dan wordt de afscheidsdienst verplaatst naar de St. Joriskerk op de Markt in Bredevoort.
Ik wens Ada lieve mensen op haar pad.
-Ik wens haar warmte, liefde, licht. Een lach op haar gezicht. Ik wens haar rust en energie. En een klein snufje magie. Dat wonderen bestaan en dat nare dingen overgaan!
-Mijn wens voor Ada: Denk positief. Geniet van wat er mogelijk is.
-Ik wens Ada vreugde toe en dat ze mag genieten van de mooie dingen op haar pad.
-Mijn wens voor Ada: vooral veel Vrijheid, met een grote V, dat wens ik haar toe.
-Voor Ada: De goede dingen in het leven zijn geen dingen, maar mensen zoals jij. Dat wil ik haar graag meegeven. En vergeet niet haar gulle lach.
-Ik wens Ada veel dierbare herinneringen aan haar tijd als predikant in Bredevoort, en voor de toekomst Gods zegen.
-Wij wensen Ada ruimte, rust, tijd en inspiratie voor haar creativiteit.
Op 10 september vieren Katholiek Kontakt Bredevoort en de Protestantse Gemeente de Startzondag. Een aantal jaren hebben we de startzondag in Bredevoort gevierd, dit jaar trekken we weer naar buiten. We hopen het thema `Natuurlijk Buiten` te verkennen op Kloosterdijk 1, waar Herman en Paula te Paske nu wonen. Het thema kun je op twee manieren opvatten. Als een vanzelfsprekendheid, natuurlijk vieren we de Startzondag buiten, of als een manier van vieren. Daar is nog wel iets voor nodig. Goed weer! Als het warm genoeg is vieren we het natuurlijk buiten, maar bij slecht weer in de schuur, waar we gemakkelijk inpassen. Neem stevige schoenen mee, om het eventuele natte gras te trotseren. We drinken zoals altijd koffie met iets lekkers na afloop.
Let op! Er zijn werkzaamheden op de kloosterdijk, we kunnen er gewoon langs en er is extra parkeergelegenheid.
Opeens zit je in een situatie die je niet hebt zien aankomen – en die je ook niet hebt gewild. Het overkomt ieder van ons wel eens. Net terwijl je lekker in je vel zit – goed op weg bent gebeurt er iets waardoor je moet nadenken over je koers. Of misschien wel juist andersom: ben je al zo lang gewend aan de weg die je nu gaat – dat je opeens een ingeving krijgt om na te denken of je dat wel zo wilt houden. Ook dan denk je na over de koers die je in de toekomst wilt volgen. Wat bepaalt die koers? Kies jij de weg? Of kiest de weg jou? Lastige keuzes….? En soms, midden in zo’n proces kunnen er verrassende inzichten en komen met steun uit onverwachte hoek. Hier willen we met elkaar over nadenken in de Anders dan Andersdienst op 7 mei a.s. Ds Ada Endeveld neemt ons hierin mee, samen met de voorbereidingscommissie. Je bent van harte uitgenodigd om de dienst mee te maken om 9:30 in de St Joriskerk in Bredevoort. Een extra reden om te komen is dat het Stadskoor Bredevoort o.l.v. Dineke de Roo muzikale medewerking verleent met prachtige zang! We zien jullie graag.
